ەلىمىزدىڭ الەمدىك ساۋدا نارىعىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىن ارتتىرۋ مەن الەمدىك ساۋدانىڭ اشىق الاڭىنا ەركىن ەنۋى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ باستاماسىمەن الماتىدا وتكەن «ورتاقتاسا گۇلدەنۋگە اشىق نارىقتار» تاقىرىبىنداعى ەۋرازيا اپتالىعىندا بۇل تۋرالى كەڭىنەن ايتىلدى.
ەىدۇ ەۋرازيا اپتالىعىنا ەۋرازيا جانە ەىدۇ ەلدەرىنىڭ جوعارى شەندى مەملەكەت قايراتكەرلەرى, حالىقارالىق ارىپتەس-ۇيىم قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق عىلىمي قوعامداستىق, بيزنەس جانە قوعام وكىلدەرى قاتىستى.
الەمنىڭ ءار قيىرىنان كەلگەن جاۋاپتى ماماندار مەن عالىمدار بيزنەس پەن ساۋدا الاڭىن دامىتۋدىڭ جان-جاقتى تەتىكتەرىن تالقىلادى. جالپىعا ورتاق مىندەت – ورتاق تيىمدىلىكتى ارتتىرا وتىرىپ ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋ. اپتالىق اياسىندا بىرنەشە باعىتتار بويىنشا جەكەلەگەن فورۋمدار ءوتىپ ەكونوميكالىق باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ مەن ساۋدا ۇدەرىسىنىڭ قارقىنىن كۇشەيتۋ جونىندە كوپتەگەن ۇسىنىستار ايتىلدى. ورتالىق ازيانىڭ بىرقاتار ەلدەرى ءۇشىن ءالى كۇنگە شەشىمىن تابا الماي كەلە جاتقان ورتاق ماسەلەلەردى رەتتەۋگە بايلانىستى ورامدى ويلار ورتاعا تاستالىپ, ۇيىم جۇمىسىن جۇيەلەۋ, جەكەمەنشىك سەكتور مەن جان-جاقتى دامۋ جولدارىن جەتىلدىرۋ سىندى ماسەلەلەر قاراستىرىلدى. وسىمەن ءتورتىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان الەمدىك جيىن ەۋرازيا قۇرلىعىندا العاش رەت ءوتىپ وتىر. ارمەنيا, ۋكراينا, ۆەنگريا, ازەربايجان جانە موڭعوليا سەكىلدى 13 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى باس قوسقان جيىندا ءبىزدىڭ تاراپتان ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆ باستاعان رەسمي توپ قاتىسىپ ەىدۇ باس حاتشىسى انحەل گۋرريامەن جانە فورۋمعا قاتىسۋشى ەلدەر دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا سوڭعى جىلدارداعى قازاقستان مەن ەىدۇ-نىڭ اراسىنداعى تاجىريبە الماسۋدىڭ ساپالى پلاتفورماسى – ىنتىماقتاستىقتىڭ ەلدىك باعدارلاماسى اياسىندا بەلسەندى ءوزارا ءىس-قيمىل جاساسۋ كەزەڭىنە وتكەنى ايتىلدى. سونىمەن بىرگە ۇيىم بيىل باعدارلامانى 2018 جىلعا دەيىن ۇزارتۋ ۇسىنىسىن ماقۇلدادى. حالىقارالىق تاراپ قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ ساياساتى جونىندەگى كوميتەتتە «قاتىسۋشى» دەڭگەيىنە دەيىن جانە قۇرىش كوميتەتىندە «قاۋىمداستىرىلعان مۇشە» دەڭگەيىنە دەيىن ءوز مارتەبەسىن ارتتىرۋ جولىندا ساپالى جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتقانىن باسا ايتتى. وعان قوسا ەلىمىزدىڭ ەدىۇ-باسەكەلەستىك جونىندەگى كوميتەتىنە 2019-2020 جىلدارى تولىق قۇقىقتى مۇشە رەتىندە كىرۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى.
ەسكە سالساق, 2015 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ەىدۇ-مەن «قر مونوپولياعا قارسى زاڭناماسى مەن ساياساتىنا شولۋ» جۇرگىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلعان بولاتىن. وسىلايشا, 2016 جىلعى ماۋسىم ايىندا ەلىمىز مونوپولياعا قارسى زاڭناماسىنداعى وڭ باعىتتارىنىڭ ناتيجەسىندە ەىدۇ-نىڭ باسەكەلەستىك جونىندەگى كوميتەتىنە قاتىسۋشى رەتىندە كىرگەن ەدى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىمەن ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى جۋىردا عانا ەلوردادا وتكەن باقىتجان ساعىنتاەۆپەن انحەل گۋرريا اراسىندا جۇرگىزىلگەن كەلىسسوزدە دە كەڭىنەن ايتىلعان بولاتىن. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ەكونوميكالىق ساراپشىلار اتالعان باسقوسۋ ۇيىم مەن ايماق مەملەكەتتەرى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتىپ قانا قويماي, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا اپاراتىن كوپتەگەن جەتىستىكتەردىڭ قاقپاسى بولاتىنىن ايتتى.
– ەۋرازيا ەلدەرى داعدارىس باستالعانعا دەيىن 10 جىل بۇرىن بولعان جەتىستىكتەرىنە جەتە الماي كەلەدى. سول كەزدە جىلدىق ءجىو جيىنتىق كولەمى 8% دەڭگەيىندە بولاتىن. 2010 جىلدان بەرى ول كورسەتكىش جىلىنا نەبارى 3,3%-عا تەڭ جانە ونىڭ تومەندەۋ ۇدەرىسى بايقالادى. ەڭ نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى اشىق نارىق قالىپتاستىرۋ ەكەنىن ءبارىمىز بىلەمىز. قازاقستان قازىر وسىنداي الەمدىك ماسەلەلەرگە بەلسەنە قاتىسادى. سوندىقتان, ءبىز اۋقىمدى جيىندى الماتىدا وتكىزۋدى ءجون كوردىك. جالپى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەۋرازيا مەملەكەتتەرىندەگى كاسىپكەرلىك, يننوۆاتسيا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وركەندەۋىن اركەز قولدايدى. وسى باعىتتا مەملەكەتتەر اراسىنداعى نارىقتىق كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋ قاجەت – دەيدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى انحەل گۋرريا.
ەۋرازيا اپتالىعىنىڭ جەكەلەگەن باعدارلاماسى اياسىندا بيزنەس وكىلدەرى ەۋرازيا ەلدەرىنىڭ جوعارى لاۋازىمدى مەملەكەتتىك قايراتكەرلەرىمەن جانە وڭىرگە قىزىعۋشىلىعى بار نەمەسە وڭىردە بيزنەسپەن اينالىسىپ جۇرگەن كومپانيا وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولىپ تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى. بۇل ءوز كەزەگىندە بيزنەستى جاڭا تۇرپاتتا دامىتۋعا زور سەپتىگىن تيگىزبەك.
ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى